Opening
De voorzitter opent de vergadering en verwelkomt de nieuwe vertegenwoordiger van TenneT, en de werkstudent van het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving die voor 2 jaar het secretariaat van het Noordzeeoverleg (NZO) komt versterken.
Coalitieakkoord Kabinet-Jetten
Het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA is 30 januari gepresenteerd. Het akkoord is in het algemeen gericht op samenwerking; onderling, met de Kamer maar ook met partijen daarbuiten. In de inhoud zie je elementen van het Noordzeeakkoord (NZA) terug. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) noemt de kernpunten per thema. Energie: stevigere ambitie voor wind op zee (40 GW) en investeringen in CO2-opslag; gaswinning blijft. Natuur: uitvoering Natuurherstelverordening inclusief Noordzee. Voedsel/visserij: toekomstbestendige sector via innovaties en duurzame vangsttechnieken met technische en sociale vernieuwing, brede betrokkenheid van overheid.
Het NZO kijkt uit naar samenwerking met de nieuwe bewindspersonen die betrokken zijn bij de Noordzee.
De voorzitter meldt dat ze felicitaties heeft gestuurd naar alle bewindspersonen die betrokken zijn met de Noordzee. Tussen de voorzitter en de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) is telefonisch contact geweest; hij staat open voor overleg en zoekt verbinding.
Conceptverslag 28 januari 2026
Het conceptverslag van het NZO van 28 januari 2026 wordt vastgesteld.
Wetenschappelijke Klankbord Commissie (WKC)
De voorzitter van de WKC licht toe wat de stand van zaken is binnen de WKC.
• Herbenoeming van leden WKC. Het NZO stemt in met de benoeming van Juul Kusters per 1 april 2026 en de verlenging van Rozemarijn Roland Holst met vier jaar per 1 juni 2026.
• Advies Ecologische draagkracht. De WKC-voorzitter meldt dat door beperkte beschikbaarheid van experts, vertraging is ontstaan, maar dat fase 1 van het advies over ecologische draagkracht in mei 2026 als concept en in juli 2026 als definitief advies aan het NZO wordt opgeleverd.
Monitoring en Onderzoek Natuurversterking en Soortenbescherming (MONS) rapporten bureaustudies kust- en zeevogels
NZO stelt de vier MONS-rapporten in het kader van het zeevogelonderzoek vast zodat de rapporten gepubliceerd kunnen worden en MONS ermee verder kan werken. De kennis levert belangrijke inzichten ten behoeve van de soortenbeschermingsplannen, de Mariene Strategie Deel 3, de implementatie van de Vogelrichtlijn, de Natuurherstelverordening en het Wind op Zee-beleid. Voorgestelde onderzoekslijnen zijn gericht op broedende vogels; overwinterende soorten op de Noordzee (NL-deel) en op het voedsel van met name visetende vogels. Voorgesteld vervolgonderzoek kost veel geld, tijd en veldwerk. Er is substantieel budget binnen MONS, maar niet om onderzoek te doen naar álle 12 zeevogelsoorten; de keuze tussen de soorten wordt voorgelegd aan Programmacommissie (PC) MONS waarna een advies aan het NZO zal volgen.
Jong NZO
Bij de instelling van het Jong NZO is afgesproken dat er gewerkt wordt met een jaarplan. In dat jaarplan wordt een aantal adviezen gepland dat aansluit bij de onderwerpen die het NZO in dat jaar gaat bespreken. Het NZO stemt in met het jaarplan 2026, onder voorbehoud dat Jong NZO het onderwerp Carbon Capture and Storage (CCS) -opslag op de Noordzee niet zal bekijken vanuit de vraag ‘hoe dat kan worden benut als onderdeel van het klimaatbeleid’. Dit onderwerp is volgens een aantal NZO-leden niet geschikt voor een advies van Jong NZO, o.a. omdat het klimaatbeleid geen onderwerp voor het NZO is.
Een van de leden van het Jong NZO licht namens Jong NZO (opgericht zomer 2025) het jaarplan 2026 toe.
In het jaarplan Jong NZO 2026 staan de volgende vier onderwerpen die gekozen zijn vanwege hun impact op lange termijn:
• Natuurvriendelijk bouwen en ontmantelen.
• Ruimte voor de aquacultuur buiten windparken.
• Positie t.o.v. Carbon Capture and Storage (CCS) op de Noordzee.
• Reflectie op de vertaling van achtergronddocumenten naar actieplannen voor soortenbescherming.
Er wordt geconstateerd dat er nog geen visserijvertegenwoordiging in Jong NZO is. De voorzitter roept de sector op alsnog een jongere af te vaardigen, wenst Jong NZO veel succes met de uitvoering van de eerste adviezen, en ziet uit naar de uitkomsten.
Voortgang besluitvorming 1,2% zeebodembescherming
Op 9 februari 2026 heeft de Staatssecretaris van LVVN een Kamerbrief verstuurd over de Uitvoering Noordzeeakkoord afspraak m.b.t. resterende 1,2% bodembescherming. Toelichting door LVVN op het voorgenomen besluit: de staatssecretaris uit het demissionaire kabinet-Schoof heeft een groot deel van de NZO-conclusies overgenomen. Op één onderdeel vond hij dat de visserij daar te veel schade van zou ondervinden. Daarom heeft hij gekeken naar alternatieve mogelijkheden om ecologisch waardevolle gebieden te beschermen en tegelijkertijd de visserij te ontzien. De processtap is nu: na besluitvorming volgt via het Gemeenschappelijk Visserijbeleid de artikel 11-procedure, waarbij onderbouwing leidt tot gezamenlijke aanbevelingen die door de Europese Commissie worden omgezet in bindende regelgeving.
De leden van het NZO hebben kennis genomen van de Kamerbrief van de staatssecretaris, en geconstateerd dat het voorgenomen besluit (deels) afwijkt van de conclusie van het NZO op basis van de meerderheid. De voorzitter gaat met de nieuwe bewindslieden kennismaken, waarbij ze hen zal polsen over het voorgenomen besluit van het kabinet voor de invulling van de 1,2%. Daarna koppelt de voorzitter terug aan de leden van het NZO en wordt gezamenlijk besproken hoe hier verder mee om te gaan.
Marine Stewardship Council (MSC)
In de vergadering gaf MSC uitleg over hun keurmerk voor duurzame visserij en hun werkwijze. De visserijsector liet zien dat een deel van de Nederlandse visserij al MSC-gecertificeerd is en duurzamer is geworden. MSC werkt wereldwijd aan gezonde zeeën door visserijen te certificeren en het MSC-ecolabel te gebruiken. De MSC-visserijstandaard is onderbouwd met wetenschappelijk onderzoek. Regelmatig worden de normen opnieuw bekeken, samen met de visserijen, beoordelaars, ngo’s, experts, enz. Zo stimuleren zij dat consumenten duurzame vis kiezen, wat visserijen beloont die verantwoord vissen. De MSC werkt wereldwijd samen met overheden aan herstel van visbestanden; is erkend door de VN (binnen het VN-biodiversiteitskader, red.) en ziet door de groeiende vraag van consumenten het aantal MSC-producten sterk toenemen. Ze hebben dus al veel bereikt, maar willen ambitieus verder.
De MSC-visserijstandaard kent 3 pijlers:
• Gezonde visbestanden
• Minimale impact op het ecosysteem
• Goed beheer
In Nederland stimuleert de MSC duurzame visserij en consumptie via certificering, ondanks een recente daling door schorsingen, met een grote rol voor markt, consumenten en de groeiende aandacht voor ‘blue foods’.
De voorzitter bedankte de sprekers van MSC van harte voor de presentatie over de doelen, systematiek en werking van MSC.
Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI)
Naar aanleiding van media-aandacht is in de vorige NZO-bijeenkomst een update over het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur afgesproken. Het Rijk licht de recente ontwikkelingen toe.
Ontwerpprogramma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ)
Het gaat om een ontwerpprogramma dat het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) de komende twee maanden zal afronden. Het ministerie van EZK presenteert de voorkeursaanlandingen (VKA’s) en de onderbouwing van de keuzes, zoals deze in het ontwerpprogramma beschreven staan.
EZK legt het ontwerpprogramma VAWOZ eind mei ter inzage en verwacht aan het einde van het jaar een routekaart waarin de planning van de aanlandingen wordt opgenomen. Het programma VAWOZ verwacht in het vierde kwartaal van 2026 gereed te zijn voor vaststelling. De voorzitter merkt op dat het advies van het NZO om goed te kijken naar de samenhang, meegenomen is in het ontwerpprogramma VAWOZ en bedankt EZK voor de presentatie.
Traject toekomstscenario’s Noordzee 2040 (vervolg strategische bijeenkomst 3 september 2025)
Op 3 september 2025 vond de strategische sessie plaats waarin alle NZO-sectoren samen keken naar de langere lijnen die het NZO wil uitzetten, richting 2040. In juni 2026 vindt de volgende strategische sessie plaats. Het NZO stemt in met het vormen van een NZO-voorbereidingsgroep; deze geeft samen met het secretariaat vorm aan het traject om te komen tot toekomstscenario’s/beelden voor de Noordzee 2040. Elke sector zal een afgevaardigde voordragen voor de voorbereidingsgroep.
Evaluatie werkwijze NZO, uitkomsten sectorgesprekken
In Q4 2025 is de werkwijze van het NZO geëvalueerd in sectorgesprekken tussen de voorzitter en de NZO-sectoren. De opbrengst van gesprekken is in een notitie samengevat en voorzien van voorstellen aan het NZO. Dit agendapunt is wegens gebrek aan tijd doorgeschoven naar het NZO van 22 april 2026.
Werkgroepen
NZO wg Gebieds- en soortenbescherming
De werkgroep kwam op 12 februari bijeen. Om de opgave uit de Natuurherstelverordening voor het mariene ecosysteem te bepalen is een omvangrijk onderzoek bij Wageningen Marine Research uitgezet. WMR heeft het rapport ’De NHV en het Nederlandse mariene ecosysteem’ aan de werkgroep toegelicht. LVVN gaat met dit WMR-rapport een conceptplan opstellen.
NZO wg Energie en Infrastructuur
De werkgroep kwam op 26 februari bijeen. De werkgroep werkt aan de invulling van NZA-afspraak 5.16 over klimaatneutrale gassen. De werkgroep legde het NZO een notitie voor met de uitkomsten van de bespreking. Deze bespreking is doorgeschoven naar het volgende NZO.
Daarnaast besprak de werkgroep het ontwerpprogramma VAWOZ.
De conceptsubsidieregeling windenergie op zee (Towoz) en het initiatief voor een elektriciteitsverbinding tussen Duitsland en het Verenigd Koninkrijk ‘Tarchon’, zijn besproken.
NZO wg medegebruik in windparken
De werkgroep kwam op 24 februari bijeen. De werkgroep bespreekt het medegebruiksbeleid richting het nieuwe programma Noordzee. In de werkgroep heeft Deltares het conceptrapport gepresenteerd over cumulatieve effecten van medegebruik. De werkgroep heeft zich gebogen over de keuzes voor relevante aspecten en scenario’s voor een Noordzeebrede gebiedsverkenning medegebruik binnen windparken.
NZO wg Voedseltransitie
De werkgroep kwam op 24 februari bijeen. De werkgroep werkt aan de besteding van de ‘Transitiefonds’-middelen voor de visserij. LVVN heeft in een notitie de exacte stand van zaken rondom de visserijgelden binnen het ‘Transitiefonds’ uiteengezet. Deze notitie en de bijbehorende voorgenomen regelingen zijn uitgebreid besproken. Er is een vervolgtraject afgesproken met betrekking tot de besteding van de middelen na 2027. De notitie zal in de volgende NZO-bijeenkomst geagendeerd worden.
De verdere verdieping van het jaarplan 2026 is aan de orde geweest. Het NZO stelt het jaarplan 2026 van de werkgroep Voedseltransitie vast
Mededelingen
a. Voortgang implementatie Natuurherstelverordening (NHV), art. 5 Mariene
ecosystemen. De NHV werkt direct door in de Nederlandse wetgeving. LVVN geeft een toelichting op het proces om te komen tot een ontwerp-Nationaal Natuurherstelplan. Het ontwerp moet uiterlijk september van dit jaar bij de Europese Commissie zijn ingeleverd en het definitieve plan uiterlijk september 2027. Het NZO zal meegenomen worden in het traject voor het opstellen van het ontwerpplan.
b. De NZO-voorzitter doet een terugmelding van haar gesprek met het ministerie van Defensie, dat ging o.a. over de betrokkenheid van Defensie bij het NZO.
c. Het ministerie van IenW licht de EU Call for evidence voor een EU Strategie voor kustgemeenschappen toe.
Rondvraag
Gewezen wordt op voornemens van buurlanden voor initiatieven (kabels en leidingen) die door de Nederlandse EEZ gaan. Er is een knelpunt tussen de status die deze initiatieven krijgen vanuit Europees belang en het ruimtelijke afwegingsproces in het Programma Noordzee. Dit knelpunt wordt bij de Europese Commissie onder de aandacht gebracht.
LVVN meldt n.a.v. het verslag van 28 januari 2026 over de cijfers van het “Transitiefonds” dat er sprake is geweest van een bronverschuiving van middelen, geen afname van middelen.
Programma Noordzee 2028-2033
Het Programma Noordzee 2028-2033 is een bijlage bij het Nationaal Waterprogramma, de planning (zesjarige cyclus) ligt vast. Het ministerie van IenW presenteert aan het NZO de volgende elementen van het Programma Noordzee 2028-2033: de scopebepaling, de beoogde aanpak voor de planMER en participatieplan, de conceptzoekgebiedenkaart windenergie op zee en het vervolgproces waaronder planning terinzagelegging planMER en participatieplan.
De scopebepaling voor dit nieuwe Programma Noordzee heeft IenW uitgewerkt in een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Ook het plan van aanpak voor de planMER en het participatieplan is uitgewerkt. Over enkele weken wordt de NRD ter inzage gelegd. Het voornemen van Programma Noordzee 2028-2033 is, net als Programma Noordzee 2022-2027, gelegen in de balans tussen de drie transities op de Noordzee; hernieuwbare energie-duurzame voedselproductie-natuurherstel. Het voornemen is opgedeeld in een serie van deelvoornemens. Aangegeven wordt welke deelvoornemens in de planMER worden onderzocht en de generieke aanpak van het milieuonderzoek in de planMER. Daarna wordt het KRM Programma van Maatregelen (MS3) aangeduid, dat bijlage is bij het Programma Noordzee. De presentatie sluit af met de planning en de participatie van het NZO.
De voorzitter stelt tot slot vast dat het Programma Noordzee 2028-2033 een complexe opgave is. Tal van belangen vanuit de energie, natuur, scheepvaart en voedsel/visserij ambiëren een plek; dat kwam ook terug in de bespreking. Het NZO heeft de verschillende belangen naar voren gebracht. De met het NZO gedeelde en besproken informatie wordt waardevol bevonden. De voorzitter dankt de vertegenwoordigers van het ministerie van IenW.
Rondvraag en sluiting
De voorzitter bedankt alle deelnemers voor hun bijdrage aan de extra lange NZO-bijeenkomst waar veel onderwerpen langskwamen en sluit de vergadering.